آموزش مالی و اقتصادی

مهندسی مالی چیست؟ آشنایی با رشته، سرفصل ها و کاربردها

دگرگونی اقتصاد جهان طی دهه های اخیر و توسعه اقتصادی موجب ابداع یا تکامل ابزار های متعدد مالی گردیده است. مهندسی مالی با طراحی ابزارهای مورد نیاز پاسخ گوی نیازهای فعالان اقتصادی بوده است.

تعریف عمومی

مهندسی مالی طراحی، توسعه و بکارگیری ابزار ها و فرایندهای نوآورانه مالی است که راه حل های خلاقانه برای مشکلات تامین مالی بنگاه ها ارائه می کند.

تعریف تخصصی

مهندسی مالی مدیریت ریسک از طریق ابزار های ساختاری مالی است.

تاریخچه مهندسی مالی

شکل گیری آن به وسیله بانک های لندن در اواسط دهه 1980 با هدف راه اندازی دپارتمان مدیریت ریسک بود.

شامل گروهی از متخصصان ریسک شرکتی که یک نگرش جدید برای مدیریت ریسک ارائه  کردند که شامل موارد زیر است:

  • شناسایی ریسک
  • محاسبه ریسک
  • تجزیه و تحلیل نتایج

نقش های مهندسی مالی

  • به وجود آوردن بازار: مهندسان مالی باید معامله ای را ترتیب دهند که نیاز های مشتری را برآورده سازد و سپس بر اساس ایده ی مشتری، خرید یا فروش را انجام دهند.

یک معامله تنها زمانی بهترین است که با حداقل هزینه، اهداف مشتری را تامین کند.

  • ابداع: مهندسان مالی اوراق بهادار و فرایند های جدید ایجاد میکنند، آنها باید ابزاری ایجاد کنند که نیاز های مشتری را برآورده سازد.
  • پیدا کردن روزنه قانونی: مهندسان مالی در پی روزنه ای برای بهره برداری از قوانین موجود است، مثلا با استفاده از قوانین مالیاتی و آربیتراژ سعی میکنند سود را افزایش دهند.

کاربرد های مهندسی مالی

1.سفته بازی:
خرید کالا یا اوراقی که انتظار افزایش آن میرود یا فروش کالا و اوراقی که انتظار کاهش قیمت آن می رود.

2.پوشش خطر:
هرگاه یک نهاد در معرض خطر قرار گیرد، با استفاده از ابزارهای پوشش خطر، درصدد حذف یا کاهش آن خطر برمی آید.

3.ساختاردهی: از مهندسی مالی جهت ساختاردهی مجدد یک معامله خاص استفاده می شود.  

به‌طور مثال یک انتشاردهنده اوراق قرضه و یا مشارکت، ممکن است از نرخ بهره‌ سوآپ، جهت عوض کردن نرخ شناور در تعهدات خود به پرداخت­هایی با نرخ ثابت‌ استفاده کند.

4.اربیتراژ: در شرایطی که بازار، دارای آشفتگی باشد و یا از لحاظ فیزیکی‌، بین بازارها فاصله وجود داشته باشد، ممکن‌ است قیمت‌ها برای مدت کوتاهی از مقدار تعیین‌شده تجاوز نماید و زمینه ی سود را ایجاد کند.

Arbitrage آربیتراژ در مهندسی مالی

5.مدیریت دارایی ها و بدهی ها:
یکی از کاربرد های مهندسی مالی است که به‌ چگونگی ساختار­بندی دارایی­های یک بنگاه‌ اقتصادی اشاره دارد.

مهندسی مالی عموما به ساختار بندی دارایی ها و بدهی های یک بنگاه اقتصادی می پردازد و می کوشد تا بنگاه بتواند از منابع خود، حداکثر استفاده اقتصادی را بنماید. https://www.investopedia.com/terms/f/financialengineering.asp

ابزارهای مهندسی مالی

ابزار های مهندسی مالی

  • ابزار های مالکیت:
    نشان دهنده مالکیت بخشی از یک سازمان و مربوط به حقوق صاحبان سهام است.
    متداول‌ترین نوع این ابزارها سهام عادی شرکت‌ها است. قرارداد ها نیز از این ابزار ها هستند.
  • ابزارهای بدهی: 
    نشان‌دهنده وامی است که صاحبان سازمان از اشخاص حقیقی یا حقوقی می‌گیرند؛ همانند وام‌های عادی و اوراق قرضه که خود شامل اوراق بهادار با درآمد ثابت (اوراق قرضه) و اوراق بهادار با درآمد متغیر (اوراق مشارکت) است.
  • ابزار های مشتقه:
    بیشتر برای از بین بردن ریسک بازار طراحی شده‌‌اند و با استفاده از ارزش دیگر اوراق بهادار در بازار، مشتق می‌شوند.
  •  ابزارهای ترکیبی:
    ترکیبی از مواردگفته شده هستند که می‌توان به اوراق قرضه قابل تبدیل به سهام اشاره کرد.
  • ابزارهای فیزیکی: 
    محصولات یا تولیدات‌ فیزیکی که در بازار کالا خرید و فروش می‌شوند، محصولاتی هستند که‌ ارزش آنها ذاتی در خود آنهاست. مثل ماشین‌آلات و تجهیزات، مواد غذایی، نفت و غیره.
  • ابزارهای مالی: 
    محصولات یا تولیدات مالی که در بازارهای مالی معامله می‌شوند، عبارتند از محصولاتی که ارزش آنها ذاتی در خود آنها نیست؛ بلکه وابسته‌ به جریانات نقدی است که در آینده برای دارندگان خود ایجاد می‌کنند.

تعریف ابزار مشتقه در مهندسی مالی

ابزار مالی است که ساختار پرداخت و ارزش آن از ارزش اوراق بهادار، کالا های اساسی، نرخ بهره و شاخص اوراق بهادار مربوطه نشأت میگیرد. این ابزار به دارنده های آن  اختیار یا تعهد خرید و فروش یک دارایی مالی را می دهد.
ارزش آن از ارزش دارایی های مالی مربوطه مشتق می شود.

خصوصیات ابزار مشتقه

  1. قیمت اوراق مشتقه مانند سایر کالا ها و اوراق به عرضه و تقاضا بستگی ندارد بلکه به قیمت دارایی پشتوانه اوراق وابسته است.
  2. آن چه در بازار امروز وجود دارد با همان شرایط در آینده به دست می آید.
  3. بدهی در اوراق مشتقه یک ادعای قضایی در زمان مشخص است که آن ها را به مثابه یک اهرم بسیار قوی مطرح می کند. بدهی بیانگر تعهد در مقابل خریدار است.

انواع قراردادهای مشتقه درمهندسی مالی

1.قرارداد های آتی (Futures Contract)

قراردادی است که در آن دو طرف تعهد می کنند که در یک تاریخ مشخص و با یک قیمت مشخص (تعیین شده طبق ضوابط بازار رسمی بورس) یک کالا با کیفیت مشخص را مبادله نمایند.

مبلغ کالای مورد معامله تا زمان تحویل پرداخت نمی شود ولی هر دو طرف ودیعه ای به اتاق پایاپای می سپارند.

2.پیمان های آتی (Forward Contract)

قراردادی است که در آن دو طرف تعهد می کنند که در یک تاریخ مشخص و با یک قیمت مشخص (تعیین شده طبق ضوابط بازار غیر رسمی بورس) یک کالا با کیفیت مشخص را مبادله نمایند.

در این قرارداد دو طرف متعهد هستند که طبق ضوابط قرارداد عمل کنند.

3.قرارداد های اختیار معامله (Options)

توافقی است بین فروشنده و خریدار دارایی تعهد شده، بدین صورت که دارنده اختیار حق خرید یا فروش دارایی را با قیمت مشخص و در تاریخ معین در زمان آینده خواهد داشت.

قرارداد های اختیاری به دو دسته تقسیم می شوند:

  1. اختیار خرید (Call Options)
  2. اختیار فروش(Put Options)
option اختیار معامله مهندسی مالی

4.قراردادهای معاوضه – سواپها (Swaps)

قرارداد مالی است که یک طرف قرارداد را متعهد می سازد تا مجموعه ای از پرداخت های متعلق به خود را با مجموعه ای از پرداخت های متعلق به دیگری معاوضه نماید.

برای مثال:
بخشی از پرتفوی شرکت امریکایی شامل 100 میلیون پوند اوراق بلند مدت انگلیسی با نرخ بهره 6 درصد است.
همچنین بخشی از پرتفوی شرکت انگلیسی شامل 200 میلیون پوند اوراق بلند مدت امریکایی بانرخ بهره 6 درصد است. 

  نرخ برابری 1GBP=2USD

ابزار مالی در مهندسی مالی

انواع ابزار های مالی در مهندسی مالی

  1. ابزارهای مالی معامله پذیر:
    تنها قابلیت خرید و فروش و انجام معاملات مکرر را دارد. مانند اوراق خزانه.  
  2. ابزارهای مالی معامله ناپذیر:
    تنها قابلیت ارتباط بین خریدار و صادر کننده آن وجود دارد. مانند سپرده های پس انداز.

انواع معامله گران در بازارهای مالی

1.پوشش دهندگان ریسک (Hedgers):
با استفاده از قراردادهای آتی و اختیار معاملات به دنبال کاهش ریسکی هستند که از حرکت بالقوِۀ آتی در یک متغیر ناشی می شود.

2.سفته بازان(Speculators):
از پیش بینی، جهت حرکت آتی قیمت، در یک متغیر بازار استفاده می کنند.

3.آربیتراژگران(:(Arbitrageurs):
با اتخاذ موقعیت های متناسب در دو یا چند بازار مختلف، به دنبال کسب سود بدون ریسک هستند.

پیشنهاد می کنیم جهت کسب اطلاعات بیشتر به سایت تخصصی iBourse.org مراجعه کنید.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

یک نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا